رود هيرمند چگونه كتاب خوان شد؟
محمد اسحاق فياض
Mif_1967@yahoo.com
روز نامه كريستين ساينس مانيتوز در امريكا در گزارشي جنگ موجود در افغانستان را فاقد استاندارد هاي معين دانست كه از هيچ قاعده و اسلوبي برخوردار نيست و در چنين وضعيتي امريكا نمي تواند راه قاعده مند را در جنگ افغلانستان اتخاد نمايد. اين روزنامه با مثال هاي از تاريخ افغانستان آن را به عنوان بهترين معلم ياد كرده و نتيجه گرفته است كه جنگ در اين سرزمين حتي خارج قاعده و قانون جنگ مي باشد و نمي تواند پيش بيني و اندازه گيري كرد كه در آينده اين جنگ چه اتفاقي مي افتد و كي پيروز خواهد شد.
در كنار اين گزارش وقتي گزارش به آب انداختن 25 تن كتاب را در ولايت نيمروز خواندم اين سئوال در ذهنم خلق گرديد كه وقتي جنگ در اين سرزمين خارج از استاندارد هاي معمول باشد تعامل با فرهنگ را در اين سرزمين چگونه مي توان تبيين كرد و يا به عبارت ديگر تعامل با فرهنگ تا چه اندازه خارج از استاندارد خواهد بود؟
براساس گزارش ها مقامهای محلی ولایت نیمروز هزاران جلد کتابی را که توسط یک ناشر افغاني از ایران وارد، افغانستان شده بود به رود هیرمند انداختند.
براساس اظهارات اقاي شريعتي ناشرافغاني انتشارات عرفان 11 عنوان كتاب را 6 ماه پيش براي فروش به افغانستان وارد كرده بود كه وزن تقريبي آن 25 تن مي گرديد، اما اين محموله توسط مقامات گمرك ولايت هلمند توقيف مي گردد و اين كتاب ها را جزء كتاب هاي غير مجاز اعلام مي كند. در حالي كه به گفته اقاي شريعتي اين كتاب ها عبارت بود از: "هزاره ها" نوشته حسن پولادی به ترجمه عالمی کرمانی،" شناسنامه افغانستان" نوشته بصیر احمد دولت آبادی، "گل سرخ دل افگار" نوشته جواد خاوری،" نهج البلاغه"، مجموعه نامه ها و سخنان حضرت علی و "اصول کافی".
البته اين قلم به باقي ليست كتاب ها توقيف شده دست رسي پيدانتواستم. اما اين تعداد از كتاب هايي كه ظبط گرديده و به آب انداخته شده است از جمله كتاب هايي است كه هيچ مشكلي از نظر سياسي و مذهبي نداشته است. كتاب اصول كافي يك از كتب معتبر شيعي است كه تا كنون شايد هزاران بار چاپ شده باشد و در سراسر جهان توسط پست ويا باربري در سراسر جهان توزيع و فرستاده شده است. شناسنامه افغانستان كتابي است كه فقط به معرفي افغانستان پرداخته و تا كنون چندين بار به چاپ رسيده است، اين كتاب حاوي اطلاعاتي مفيد درباره افغانستان است كه محقق سخت كوش هم وطن ما جناب اقاي بصيراحمد دولت آبادي سال ها زحمت ان را كشيده است و يكي از كتاب هاي تحقيق براي معرفي افغانستان مي باشد. اگر واقعا اين كتاب از نظر مستندات تاريخي دچاراشكال بود و يا ميان مليت هاي موجود در افغانستان تفرقه ايجاد مي كرد، بايد به نقد و رد آن از نظر علمي و استنادات تاريخي مي پرداخت تا توقيف و نابود كردن آن، تجربه ثابت شده است كه هرجرياني با خشونت و بدور از منطق عملكند مردم بيشتر راغب مي گردد تا بداند كه در آن چه بوده است كه توقيف شده است مقامات محلي گمرگ نيمروز در واقع براي اين كتاب ها تبليغ كرده اند تا نبودي آنان.
غلام دستگیر آزاد، والی نیمروز به سایت فارسی بی بی سی گفته است که شماری از این کتابها "اختلاف برانگیز بود و در این کتابها به مسائل قومی و مذهبی دامن زده شده بود." والی نیمروز می گوید در زمان توقیف این کتابها مسئولان اداره های ارشاد و حج اوقاف، دادستانی، امنیت ملی و اطلاعات و فرهنگ این ولایت حضور داشتند. به گفته او، نمونه هایی از این کتابها برای بررسی های بیشتر به وزارت اطلاعات فرهنگ به کابل فرستاده شد.آقای آزاد گفت که تصمیم انداختن این کتابها به رودخانه توسط وزارت اطلاعات و فرهنگ و دادگاه عالی افغانستان گرفته شده است.اما عبدالمالک کاموی، رئیس اداری قوه قضائیه افغانستان گفت که از صدور چنین حکمی توسط دادگاه عالی اطلاعی ندارد.
اما دین محمد مبارز راشدی، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ به بی بی سی گفته است که روند توقیف، بررسی و به آب انداختن این کتابها در کل با مداخله نهادها و اشخاص مختلف همراه بوده است
کتابهایی که به رودخانه انداخته شدند جزئی از کتابهایی است که هیچ مشکلی ندارد و در افغانستان همیشه بوده و در آینده هم خواهد بود. معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ مي گويد: "دو مشکل در این تصمیم گیری وجود دارد: یکی در نفس قضاوت در این کتابها- که مورد استفاده مردم است، چرا ممنوع قلمداد می شود و دیگر این که روند ممنوع کردن این کتابها عجیب است. ما در روند اجرایی خود قانونی نداریم که کتابی که ورودش ممنوع باشد آن را به آب بیندازیم. در صورتی که کتابی ممنوع دانسته شود باید واپس به وارد کننده آن مسترد شود و نه این که به رودخانه انداخته شود.
سئوال اساسي اين است كه توقيف و امحاي 25 تن كتاب در كدام قانوني و استناندارد فرهنگي مجاز است كه در افغانستان اجرا گرديده است؟ به راستي چرا مسئولين فرهنگي كشور بدون تو توجه و بدون تحقيق فرمانهاي را صادر مي كنند كه كه در هيچ قاموسي مطابقت ندارد. ايا تا هنوز قانون مدوني براي ورود كتاب درافغانستان وجود دارد؟ اين كه چه كتاب اختلاف برانگيز است كدام قانون و چه نهادي بايد پاسخ گو باشد؟ حال اگر تا هنوز هيچ معياري قانوني دراين باره دراين كشور تدوين نشده است چرا 25 تن كتاب براساس سليقه هاي شخصي و برداشت هاي آماتوري و بدور از تحقيق و بررسي توقيف مي گردد؟
توجيه به آب انداختن اين كتاب ها نيز جالب است
غلام دستگیرآزاد، والی نیمروز مي گويد: به دلیل این که ممکن است در این کتابها کلمه طیبه و آیات قرآن نوشته شده باشد و به دستور دادگاه تصمیم گرفته شد که این کتابها به رودخانه انداخته شود.
اولا كه دادگاه رسما چنين فرماني را تكذيب كرده است و دوما اين كه براساس كدام معيار شرعي مال مردم شخصي مردم رانابود كردن اند، ممگر براساس قانون اساسي كشور جان و مال اتباع اين كشوراز تعرض مصون نيست كه اموال يك هم وطن افغان را اين گونه به آب مي اندازند؟
اگر برفرض كه اين كتاب ها غير مجاز و تفرقه انگيز بود، حتما بايد به آب انداخته مي شد چرا اين كتاب ها را دوباره به سوي ايران رد نكرده و به صاحبش در خاك ايران تحويل نداده است تا او از نظر مالي متضرر نمي گرديد؟ چه نهادي خسارت 35 هزار دالري ناشر را متقبل مي گردد؟ آيا اين خود تعرض به مال يك اتباع افغان از سوي دولت بدون دليل نيست؟
به هرحال آنچه گفته امديم به اين نتيجه يم رسيم كه در اين كشور هيچ چيز استاندارد نيست و اگر جنگ در اين سرزمين خارج از استاندارد و روال معمول ديگر جنگ ها است، واي از تعامل با فرهنگ و كتاب در اين زمين.